2/ PRAWO DO ALIMENTÓW: 3 znaczenia
® prawo potencjalne
® konkretny ob. Alimentacyjny
®zobowiązanie ciągłe, okresowe

3/ Cechy alimentów
a/ zobowiązanie wynikające ex lege ze stosunków rodzinnych
b/ dochodzenie nie może być traktowane jako nadużycie prawa podmiotowego (!! Skrajne sytuacje) + 186 kk przestępstwo niealimentacji
c/ potencjalny obowiązek alimentacyjny ma charakter wzajemny (!art.. 141 ® matka nieślubnego dziecka)
d/ charakter mieszany majątkowo-niemajątkowy
e/ ściśle związane z osobą uprawnionego
f/ osobisty charakter: konsekwencje
- zobowiązania alimentacyjne nie przechodzą na spadkobierców (chyba, że z mocy ustawy)
- nie wchodzi do spadku po uprawnionym prawo do alimentów
- przechodzą na spadkobierców renty alimentacyjne, które stały się wymagalne za życia uprawnionego i zostały prawomocnie zasądzone
- niedopuszczalne jest przeniesienie prawa do alimentów, przy czym dotyczy to rat już wymagalnych i obowiązku alimentacyjnego

Nie można żądać alimentów za okres przyszły ® 2 wyjątki:
1. gdy pozostają niezaspokojone, a odnoszą się do okresu po9trzeby
2. gdy na koszty utrzymania zaciągnięto dług u os. 3
Matka ma wobec nie płacącego ojca roszczenie regresowe. Ma go też ten, kto dostarcza „alimentów” (w granicach obowiązku).

1/ przy adopcji dziecko nie traci prawa do alimentów od rodziców
2/ może od nich żądać, gdy przysposabiający nie ma

Między małżonkami – przez analogię przepisy o krewnych;
przy separacji niewinny małżonek ma prawo do alimentów
Żona może żądać alimentów najpierw od męża a potem od brata

Wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego (zmiana wysokości)
® POTENCJALNEGO
- śmierć zobowiązanego
- pełna adopcja dziecka
® KONKRETNEGO (rebus sic stantibus)
1) uchylenie obowiązku
2) podwyższenie
3) obniżenie alimentów

Osoby, którym roszczenia przysługują zawsze:
- niesamodzielnione dzieci
- małżonkowie, częściowo także byli

Miarkowanie:
1. usprawiedliwione potrzeby uprawnionego (środki utrzymania)
2. majątkowe i zarobkowe możliwości zobowiązanego
Obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa – w linii bocznej tylko między rodzeństwem. Obciąża zstępnych przed wstępnymi, wstępnych przed rodzeństwem.
Dalsi zobowiązani wtedy, gdy bliższych nie ma:
- nie są w stanie uczynić zadość swym obowiązkom
- niesie to nadmierne trudności

Kategorie krewnych:
1. nieusamodzielnione dzieci – prawo największe
2. rodzeństwo
3. reszta świata (2. i 3. – zależy od niedostatku)

1/ Instrumenty szczególnej ochrony roszczeń alimentacyjnych
- przepisy kogencyjne
- nie ulegają potrąceniu
- zakład pracy może i ma obowiązek potrącać alimenty z pensji i wypłacać żonie

2/ Dochodzenie sądowe
a/ powództwo o zasądzenie alimentów (także na przyszłość)
wyrok ma z urzędu rygor natychmiastowej wykonalności
- powództwo o alimenty – przed sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania obu stron
- ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych
- pełnomocnikiem oprócz adwokata może być także przedstawiciel organu administracji terenowej oraz jednej z organizacji społecznych wytypowanych przez MS. Powództwo może także wytoczyć prokurator oraz 1 z tych organizacji

b/ trzy drogi szczególne
1. małżonek może żądać od 2 małżonka w procesie rozwodowym oraz o unieważnienie małżeństwa, wniosek niezależnie od tego czy jest powodem czy pozwanym
także w procesie o separację
2. art. 27 – jeden z małżonków może żądać od 2 globalnej renty dla całej rodziny
3. art. 28 – jeśli jeden z małżonków nie przyczynia się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może w postępowaniu nieprocesowym nakazać żeby wynagrodzenie za pracę i inne należności były przekazywane do rąk 2 małżonka
gdy małżonkowie pozostają we wspólnym pożyciu – gdy pożycie ustaje nakaz się utrzymuje

3/ Fundusz alimentacyjny – ustawa z 1974 (komórka ZUS)
alimenty wypłaca się z niego w razie bezskuteczności egzekucji
egzekucja toczy się nadal – fundusz ma regres do D

1/ Dziecko może żądać alimentów od macochy / ojczyma
- jedynie gdy nie ma rodziców obojga (loco parentis)
- wg zws (= stopa życiowa)
2/ Pasierb jako zobowiązany
- tylko gdy wychowała się w rodzinie macochy / ojczyma
- zws
- traktuje się go jak dziecko

Wina – 3 sytuacje:
1. winny nie może żądać alimentów od niewinnego
2. winny od winnego, niewinny od niewinnego – w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom oraz możliwościom zarobkowym zobowiązanego (stan niedostatku, nie ma prawa do = stopy)
3. niewinny od winnego – jeżeli rozwód pociąga za sobą pogorszenie sytuacji życiowej niewinnego to może on domagać się alimentów chociażby nie znajdował się w niedostatku
obowiązek alimentacyjny wygasa:
a. poprzez zawarcie przez małżonka uprawnionego ponownego małżeństwa
b. po 5 latach od rozwodu – tylko gdy zobowiązanym jest niewinny. Sąd może przedłużyć, na czas ograniczony lub nieograniczony
wyjątkowe okoliczności – np.: kalectwo
może być także na podstawie umowy
bierność zobowiązanego nie oznacza automatycznie przedłużenia
obowiązek małżonka wyprzedza obowiązek krewnych